Dag 10 – ‘Hezbolland’ en Robert Fisk

Gisteren ben ik met 3 Spaanse persfotografen naar Harek Hreit geweest, de wijk in Dahiyeh (zuidelijke shiietische voorstad) die het dichtst bij het centrum van Beiroet aansluit. Het wordt snel duidelijk wie hier de macht in handen heeft. Vlak voor het bord ‘Welcome to Haret Hreik’ staat nog één onwennig kijkende soldaat van het Libanese leger als eenzame grenspost gestationeerd, daarna kom je geen enkele soldaat of zelfs maar politieagent meer tegen – terwijl die in de rest van de stad op elke straathoek, bij elke bank, elk overheidsgebouw, elk groot hotel staan, voortdurend met hele vrachtwagens vol rondrijden en op strategische punten zelfs met bewapende en bemande tanks poseren. De bedoeling was een bezoekje te brengen aan een tentoonstelling over de oorlog en het bombardement van vorige zomer, maar zoals de eerste persoon aan wie we de weg vroegen, een taxichauffeur die op klanten stond te wachten, ons vertelde met een brede zwaai van zijn armen die de hele wijk omvatte: ‘Jullie zijn er al, dit is de tentoonstelling’. En inderdaad, in tegenstelling tot downtown (het zakencentrum), al-Hamra (de toeristische en commerciële gemngde wijk van West-Beiroet) en Ashrafieh (de christelijke wijk op de berghelling) loop je in Dahiyeh letterlijk van de ene puinhoop naar de andere bouwput. We schatten dat ruwweg één op de drie (flat)gebouwen volledig platgebombardeerd is, en volgens Guillermo en Ferran, die hier in augustus 2006, vlak na het einde van de Israelische bombardementen, zijn komen fotograferen – zie de website van Faran voor de fotoreportage hierover – is er al verbazend veel puin geruimd en gebouwen heropgebouwd. Het ziet er nog altijd uit alsof je in Dresden anno 1945 rondloopt, het moet een schrikwekkende hel geweest zijn tijdens de oorlog. De Israeli’s hebben hier ook doelbewust een aantal uitgeverijen en boekmagazijnen gebombardeerd, kwestie van een quasi-monopolie op de propaganda in stand te houden en te kunnen blijven beweren dat ‘de Arabische wereld de minst geletterde en minst publicerende ter wereld is’. Libanon, en meer specifiek Beiroet, is door de relatief grote persvijheid één van de belangrijkste pers- en uitgeverscentra van de Arabische wereld. In antwoord op een vraag op Radio Centraal kan ik overigens melden dat Dahiyeh, dat exclusief door Hezbollah geregeerd wordt, in geen geval Iran is: er lopen evengoed vrouwen rond in short en in T-shirts zonder mouwen (hoewel je veel meer hoofddoeken – maar géén sluiers of boerka’s – en lichaamsbedekkende kledij ziet dan elders in Beiroet; de DVD-winkels en internetcafés floreren zonder beperking, inclusief alle Hollywoodbrol die je overal in de stad kan krijgen; en de jongere shiieten, meisjes en jongens lopen even modieus en trendy en getatoeëerd en langharig (de mannen dus) rond als elders. Daarbij moet je wel in acht nemen dat het gemiddelde inkomen en de levensstandaard hier een stuk lager ligt, en het aantal flashy wagens en Nikes en Armani’s daalt gevoelig naarmate je dieper de wijk binnenloopt. Het doet een stuk ‘Arabischer’ en ‘volkser’ aan dan het centrum.

Overigens doet de afwezigheid van politie en leger niets af aan het ‘veiligheidsgevoel’, als je dat zo noemen wilt, en voor je 2 straten door bent gelopen, zijn er al verschillende onopvallende, ongeüniformeerde maar verzorgd uitziende jongemannen naar je toe gekomen die je vragen om je permit te tonen (ik loop dan ook rond met 3 gasten die opvallende camera’s met enorme lenzen torsen). Rondhangend op straathoeken, rondrijdend op scooters, de veiligheidsdiensten van Hezbollah zijn overal, en ondanks hun casual look en de afwezigheid van uniformen heb je al snel door wie ze zijn. Ze zijn overigens heel beleefd en correct en zelfs vriendelijk, maar wet is wet: zonder vergunning neem je geen foto’s en kom je niet in de buurt van ‘gevoelige’ plaatsen. We wilden dus gisteravond naar die expositie gaan, werden er ook naartoe gewezen – de zaak ging door in een splinternieuwe, enorme witte moskee annex multifunctionele zaal – l-jama’ l-qa’im – gebouwd op de plaats van een vorig jaar verwoeste soek – maar ook daar kwamen we zonder permit niet in. Kunnen we dan een permit aanvragen? Natuurlijk, maar niet vandaag, want het is zondag. Zondag? Jawel, terwijl de soennieten in Libanon naar verluidt hoe langer hoe meer overschakelen op de islamitische vrijdag als rustdag, kwestie van hun identiteit te benadrukken, houden de shiieten heel Libanees-nationalistisch vast aan de (christelijke) zondag als rustdag… Dus: kom maandagmorgen nog eens terug. Iran? Ik denk het niet…

Even later heb ik eindelijk succes in mijn niet-aflatende pogingen om Robert Fisk te strikken voor een interview. (‘Hello Mr. Fisk, it’s that pesky journalist from Belgium again…’) Hij is een programma aan het opnemen voor al Jazeera (International, i.e. hun Engelstalige kanaal), maar om kwart, nee, maak dat tien na acht wil hij met mij iets gaan eten in de Spaghetteria Italiana in ‘Ayn al-Mreisse. Ik taxi als bezeten terug naar het hotel om snel te douchen en het boek op te pikken dat ik voor hem heb meegebracht en neem vervolgens nog een taxi naar de Spaghetteria (die niet zo ver van mijn hotel blijkt te zijn, maar ik had geen zin om tijd te verliezen en te laat te komen). Ik ben er dan ook 10 minuten te vroeg, besluit buiten te wachten tot Fisk komt, koop een flesje water bij een winkeltje tegenover het – veel te chique – restaurant, en heb nog maar een slok genomen als Fisk door zijn chauffeur in een glimmende zwarte mercedes wordt afgezet en kwiek – voor een zestigjarige – naar binnen loopt. Ik loop achter hem aan en hij feliciteert mij, duidelijk verrast, met mijn stiptheid, om vervolgens, alsof hij mij al heel zijn leven kent, los te barsten in een tirade over zijn gesprekspartners in het praatprogramma op Al Jazeera, ‘belachelijke Amerikaanse politieke ‘experts’ die in elke zin vijf keer het woord ‘terrorism’ moeten laten vallen, als een mantra, terrorist, terrorism, terrorism, but don’t you think, Mr. Fisk, that the danger of terrorism, and you have to admit, don’t you, that the terrorists…’. Als de gin-tonic arriveert, kalmeert hij. Hij vraagt honderduit over mij en wat ik hoop te bereiken in Beiroet, is bijzonder blij met het boek dat ik hem geef (‘Archeology and colonialism, a study of 5000 years of cultural contact’) – ‘I’m getting so sick with the sick present and the grim future, I’m looking forward to delving into the remote past’ en hij laat de muziek afzetten in de zaak voor mijn opname. We doen een interview van ruim een kwartier, waarin ik zijn mening vraag over de verkiezingen van vorige zondag, de nieuwe wapenwedloop in het Midden-Oosten, de vooruitzichten voor Libanon en buurlanden, Fatah al-Islam en een aantal andere dingen. Te beluisteren op Radio Centraal volgende zaterdag tussen 12 en 14 uur. Daarna bestellen we iets te eten en keuvelen nog gezellig een uurtje of twee verder bij een paar pintjes (ik) en glazen rode wijn (hij), over leven in Libanon, werken met de Arabieren, het internet (hij is nog altijd mordicus tegen…), België en Engeland, het niveau van de hedendaagse journalistiek en de slechte betaling daarvan – niet in zijn geval overigens, hij heeft een vast loon als correspondent van The Independent en zijn boeken verkopen als zot, ‘De Grote Beschavingsoorlog’ is ondertussen al in 16(!) talen vertaald en hij reist de halve wereld rond om lezingen en promotionele interviews te geven, vorige week nog in Armenië. Hij is nu een boek aan het schrijven over de Armeense genocide van 1916 – zijn vrienden de Turkse nationalisten zullen het graag horen. Ik hou er naast een schat aan tips en informatie en een hoop verhalen, vooral een sinking feeling aan over in het besef van de lange weg die ik nog af te leggen heb, voor ik op zo’n niveau raak, zowel qua feitenkennis als qua contacten als qua lijfelijke ervaring van wat voor mij alsnog abstracte begrippen als burgeroorlog, etnische zuivering, bombardementen, politieke moorden, … in de realiteit betekenen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s